Hoe ver het Nederlandse MKB is met digitalisering

Op papier ver. Van de Nederlandse MKB-bedrijven vanaf tien werkzame personen haalt vier van de vijf de digitale basis die de EU meet, en daarmee staat Nederland ruim boven het Europese gemiddelde. Maar die cijfers tellen of een bedrijf iets gebruikt, niet of het werk tussen die systemen nog met de hand gaat. Dat zijn twee verschillende vragen, en alleen de eerste staat in een tabel.

Wat er precies geteld is

De Europese Commissie rekent met een index van twaalf indicatoren, van een website tot het gebruik van AI. Wie op minstens vier van de twaalf scoort, zit op het basisniveau. Volgens het Digital Decade-landenrapport over Nederland haalde in 2024 80,8 procent van het Nederlandse MKB dat niveau, tegen 72,9 procent in de EU. De regering heeft 95 procent als doel voor 2030 gesteld; het rapport rekent voor dat het bij de huidige lijn op 88 procent uitkomt. Belangrijk detail: Eurostat telt alleen bedrijven vanaf tien werkzame personen. Wie met zes man werkt, komt in die 80,8 procent niet voor.

Het CBS begint bij twee werkzame personen en vraagt concreter door. In de tabel over 2025, voorlopige cijfers, gebruikt 42 procent van alle bedrijven een clouddienst. Bij twee werkzame personen is dat 29 procent, bij tien tot twintig 61 procent, bij vijftig tot honderd 80 procent. Naar soort software wordt het smaller: 31 procent van alle bedrijven doet de boekhouding in de cloud, 19 procent heeft een CRM-systeem in de cloud, 11 procent een ERP-systeem. Bij twintig tot vijftig werkzame personen is dat 56, 40 en 33 procent.

Hetzelfde land, twee cijfers voor cloud: 42 procent bij het CBS, 67,8 procent van het MKB vanaf tien werkzame personen in het EU-rapport. Een deel van dat verschil zit in waar men begint te tellen, en de rest in wat men precies vraagt. Hoe ver het MKB is, hangt dus af van welk MKB u bedoelt.

AI steeg het duidelijkst. Het CBS meldde in december 2025 dat 17 procent van de bedrijven met minstens twee werkzame personen AI gebruikt, tegen 13 procent een jaar eerder. Bij twee tot tien werkzame personen is het 14 procent, bij tien tot vijftig 27, bij vijftig tot 250 45. Van de bedrijven die AI gebruiken, zet 35 procent het in voor marketing of verkoop en 32 procent voor administratieve processen. Wie AI heeft overwogen en er toch van afzag, noemt in 73 procent van de gevallen gebrek aan ervaring in het bedrijf als reden.

Wat de cijfers niet zeggen

Een clouddienst gebruiken is een vinkje. Het bedrijf dat zijn boekhouding in een cloudpakket heeft staan en elke bestelling uit de mail ernaartoe overtypt, telt bij het CBS als cloudgebruiker met boekhoudsoftware in de cloud. Komt er een CRM-systeem bij waarin dezelfde klantgegevens nog eens worden ingevoerd, dan gaat ook dat vinkje aan. In de tabel is het bedrijf verder gedigitaliseerd. In de werkweek van degene die overtypt is niets veranderd, behalve dat er een systeem bij is om bij te houden.

De statistiek meet of een technologie wordt gebruikt. Ze meet niet of gegevens vanzelf van het ene systeem naar het andere gaan of via een mens. In de praktijk is dat vaak waar het werk blijft hangen: niet in het ontbreken van software, want die is bij een groot deel van de bedrijven al aanwezig, maar in het gat tussen twee pakketten die elk apart prima zijn. Dat een derde van de AI-gebruikers het inzet voor administratieve processen, zegt daar op zichzelf ook nog niets over; of dat iets oplevert hangt af van hoe vaak dezelfde handeling per dag terugkomt.

Het antwoord op de vraag is dus tweeledig. Vanaf tien werkzame personen scoort het Nederlandse MKB hoog en boven de EU; daaronder zakken alle cijfers snel. En in beide gevallen zeggen ze niets over hoeveel keer per dag hetzelfde gegeven door dezelfde handen gaat. Dat staat in geen tabel; het staat in uw eigen mailbox, en het kost een middag om het te tellen.