Wat een uur handwerk werkelijk kost

Een businesscase voor automatisering begint bijna altijd met dezelfde regel: zoveel uur per week, maal een uurtarief, maal 46 weken. De uren zijn meestal wel te achterhalen. Het uurtarief wordt gegokt. De een neemt het bruto uurloon van de loonstrook, de ander het tarief van het uitzendbureau, een derde het bedrag dat het bedrijf zelf factureert. Die getallen liggen ver uit elkaar, en de businesscase schuift mee.

De rekenmachine op de voorpagina van deze site rekent standaard met € 39,16 per uur. Dat is geen getal van ons, maar van het CBS: de gemiddelde arbeidskosten per gewerkt uur in de handel in 2024, uit StatLine-tabel 85291NED. Over alle bedrijfstakken samen is het € 46,54, in de horeca € 25,02, in de financiële dienstverlening € 73,26. Op de pagina over procesautomatisering staat waarom dat getal een aanname is en geen feit. Hieronder staat hoe u er zelf één maakt.

Wat er onder het bruto uurloon ligt

Neem als voorbeeld een administratief medewerker met een brutoloon van € 3.000 per maand bij een contract van 40 uur per week. Dat is € 36.000 per jaar, en bij 52 weken van 40 uur zijn dat 2.080 betaalde uren. Het bruto uurloon is dan € 17,31. Alle bedragen hierna zijn een berekende indicatie op dit ene voorbeeld; het loon is aangenomen, de percentages komen uit de bronnen.

Dat bruto uurloon is wat de medewerker ziet, niet wat u betaalt. Daar komen vakantiegeld, pensioenpremie, de premies voor WW, WIA en de Zorgverzekeringswet en eventuele cao-toeslagen bovenop. De KVK houdt als vuistregel ongeveer 30 procent aan voor die werkgeverslasten. De precieze opslag hangt af van sector en pensioenregeling; uw salarisadministrateur weet het op de euro. Met de vuistregel wordt € 17,31 zo € 22,50 per betaald uur.

Betaalde uren zijn geen gewerkte uren

Deze stap wordt vaker overgeslagen, en hij weegt bijna even zwaar als de vorige. Van de 2.080 uur die u betaalt, wordt een deel niet gewerkt. De medewerker heeft verlof, er zijn feestdagen, en er is verzuim. Het CBS meet in dezelfde tabel hoe de potentiële arbeidsduur is opgebouwd: over alle bedrijfstakken gaat in 2024 12,1 procent op aan verlof en feestdagen en 4,8 procent aan ziekte, verlet en kort verzuim. Er blijft 84,1 procent over aan gewerkte uren. Dat verzuimcijfer spoort met wat werknemers zelf opgeven in de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024 van TNO en CBS: een verzuimpercentage van 4,9 procent, en wie verzuimde had dat jaar gemiddeld 17 verzuimdagen.

Voor het voorbeeld betekent dat: 2.080 betaalde uren maal 84,1 procent is ongeveer 1.750 gewerkte uren. De loonkosten van € 46.800 per jaar (€ 36.000 maal 1,3) worden daarover verdeeld, en dan kost een gewerkt uur € 26,75. Dat is ruim de helft meer dan het bruto uurloon waarmee de businesscase begon.

Het CBS komt voor de handel uit op € 39,16 en niet op € 26,75. Dat verschil zit vooral in het loon: het gemiddelde van een hele bedrijfstak ligt hoger dan het loon van één administratief medewerker, en in het CBS-cijfer zitten ook opleidingskosten, ontslagvergoedingen en loon in natura. Wie het voor zijn eigen bedrijf wil weten, neemt dus het eigen loon als vertrekpunt en niet het branchegemiddelde. Andersom geldt hetzelfde: wie een gemiddelde van € 39,16 gebruikt voor werk dat door iemand met € 3.000 per maand wordt gedaan, rekent bijna de helft te hoog.

De uren die nergens op staan

Dan is er nog iets, en daar bestaat geen CBS-tabel voor. Van de 1.750 gewerkte uren is niet elk uur een uur productie. Er is werkoverleg, de printer die vastloopt, de collega die iets komt vragen, het wachten op een antwoord dat het werk stillegt. Bureaus die uren factureren kennen dit als het gat tussen gewerkte en declarabele uren. Voor een administratieve functie is er geen maatstaf voor, en juist daarom hoort dat deel niet verstopt in het uurtarief. Laat het uurtarief staan op wat een gewerkt uur kost, en wees in de businesscase eerlijk over hoeveel van het bespaarde werk werkelijk productietijd was.

Voor de eigenaar die het handwerk zelf doet, gaat dit hele rekenmodel niet op. Er is geen loonstrook, dus er is geen kostprijs. Wat er wel is, is het uur dat u anders aan iets anders had besteed: een klant bellen, een offerte maken, thuis zijn. Welk bedrag u daarvoor invult, is een keuze en geen berekening, en het is verstandig dat er ook zo bij te zeggen.

Wat een uur kost tegenover wat een uur bespaart

Hier gaat het het vaakst mis, en niet in de rekensom. Een gewerkt uur kost in het voorbeeld € 26,75. Maar als een koppeling dat uur wegneemt, verdwijnt er niet € 26,75 van de loonkosten. De medewerker is er nog, het salaris ook. Wat een bespaard uur opbrengt, hangt af van wat er met dat uur gebeurt.

Als er werk ligt dat er nu niet van komt, dan is het uur wat dat werk waard is: het nabellen van openstaande facturen, de offerte die anders drie dagen wacht. Als de bespaarde uren bij elkaar een dag per week zijn, dan kan een vacature onvervuld blijven, een uitzendkracht naar huis, of overwerk stoppen; dan zijn die uren wél een bedrag op de loonlijst, en dan geldt het tarief van dat uur, niet het gemiddelde. En als het om een half uur per dag gaat, verspreid over vijf mensen, dan is de opbrengst in euro's nagenoeg nul, hoe hoog het uurtarief ook is. Dat laatste is geen reden om het niet te doen, want minder overtypen is ook minder fouten en minder wachten. Het is wel een reden om die winst niet als geld op te schrijven.

Bij Taxi Zoetermeer Direct ging de administratie naar opgave van de klant van ongeveer 22 naar ongeveer 2,5 uur per week. Dat is bijna twintig uur, bijna een halve werkweek, een hele werkdag van een mens. Wat die uren in euro's waard zijn, is een andere som dan wat ze kosten, en die som kan alleen de eigenaar maken, omdat hij weet wat er nu in die uren gaat gebeuren.

Neem dus twee getallen mee naar de businesscase in plaats van één. Wat een gewerkt uur kost, is een berekening met bronnen; daar is de tabel hierboven voor. Wat een bespaard uur oplevert, is een beslissing over wat u ermee gaat doen. Wie die twee uit elkaar houdt, hoeft achteraf niet uit te leggen waarom de besparing op papier nooit op de bankrekening verscheen.